Çekişmeli boşanma davası, eşlerden birinin boşanmayı kabul etmemesi veya tarafların boşanmanın sonuçları konusunda anlaşamaması hâlinde açılan boşanma davasıdır.
Taraflar boşanma konusunda anlaşmış olsalar bile velayet, nafaka, tazminat, malvarlığı, ziynet eşyaları veya çocukla kişisel ilişki gibi konularda uzlaşma sağlanamamışsa süreç çekişmeli boşanma davası olarak ilerleyebilir.
Çekişmeli boşanma davasında mahkeme, tarafların iddia ve savunmalarını, sunulan delilleri, tanık beyanlarını ve somut olayın özelliklerini değerlendirerek karar verir.
Çekişmeli Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Bu nedenle dava açılmadan önce görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi önemlidir. Yanlış mahkemede dava açılması, sürecin uzamasına neden olabilir.
Çekişmeli Boşanma Sebepleri Nelerdir?
Çekişmeli boşanma davası, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen genel veya özel boşanma sebeplerine dayanılarak açılabilir.
Özel boşanma sebepleri arasında;
- Zina,
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış,
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme,
- Terk,
- Akıl hastalığı
yer alır.
Bunların yanında evlilik birliğinin temelinden sarsılması, uygulamada en sık dayanılan genel boşanma sebebidir. Bu sebebe dayanıldığında, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede sarsıldığı iddia edilir.
Hangi boşanma sebebine dayanılacağı, olayın niteliğine ve ispat imkânlarına göre belirlenmelidir.
Dava Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?
Çekişmeli boşanma davası, dava dilekçesinin mahkemeye sunulmasıyla açılır. Dilekçede tarafların kimlik ve adres bilgileri, davanın konusu, dayanılan vakıalar, deliller ve talepler açıkça belirtilmelidir.
Dava dilekçesinde özellikle;
- Tarafların evlilik tarihi,
- Varsa müşterek çocuklara ilişkin bilgiler,
- Boşanma sebebi olarak ileri sürülen olaylar,
- Olayların hangi delillerle ispatlanacağı,
- Velayet talebi,
- Nafaka talepleri,
- Maddi ve manevi tazminat talepleri,
- Ziynet eşyalarına ilişkin talepler,
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti talebi
yer alabilir.
Dilekçede olayların açık, kronolojik ve ispatlanabilir şekilde anlatılması önemlidir. Genel, soyut veya delille desteklenmeyen iddialar dava sürecinde yeterli görülmeyebilir.
Deliller Nasıl Sunulur?
Çekişmeli boşanma davalarında taraflar, iddia ve savunmalarını delillerle ispatlamak zorundadır.
Bu kapsamda;
- Tanık beyanları,
- Mesaj kayıtları,
- Fotoğraf ve görüntüler,
- Sosyal medya içerikleri,
- Banka kayıtları,
- Sağlık raporları,
- Kolluk veya savcılık kayıtları,
- Otel, seyahat veya konaklama kayıtları,
- Uzman incelemesi gerektiren belgeler
delil olarak ileri sürülebilir.
Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması gerekir. Hukuka aykırı elde edilen kayıtlar ve belgeler, dava sürecinde ayrıca sorun doğurabilir.
Delillerin dava dilekçesinde belirtilmesi ve usulüne uygun şekilde mahkemeye sunulması önemlidir.
Dava Açıldıktan Sonra Süreç Nasıl İlerler?
Dava dilekçesi mahkemeye sunulduktan sonra mahkeme, dilekçeyi davalı tarafa tebliğ eder. Davalı taraf, süresi içinde cevap dilekçesi sunabilir.
Dilekçeler aşamasında taraflar karşılıklı olarak iddia, savunma ve delillerini mahkemeye bildirir. Bu aşamadan sonra mahkeme ön inceleme duruşması yapar.
Ön inceleme aşamasında mahkeme, tarafların iddia ve savunmalarını, uyuşmazlık konularını ve delillerini belirler. Daha sonra tahkikat aşamasına geçilir.
Tahkikat aşamasında tanıklar dinlenebilir, ilgili kurumlardan belgeler istenebilir, sosyal ve ekonomik durum araştırması yapılabilir ve dosyanın gerektirdiği diğer işlemler tamamlanabilir.
Yargılama sonunda mahkeme, tarafların talepleri ve dosyadaki deliller kapsamında boşanma ve boşanmanın sonuçları hakkında karar verir.
Geçici Önlemler Talep Edilebilir mi?
Boşanma davası açıldığında mahkeme, dava devam ederken tarafların ve çocukların korunması amacıyla geçici önlemler alabilir.
Bu kapsamda;
- Eşlerin barınmasına,
- Geçimine,
- Malların yönetimine,
- Çocukların bakımına,
- Çocukla kişisel ilişkiye,
- Tedbir nafakasına
ilişkin geçici düzenlemeler yapılabilir.
Bu önlemler, dava sonuna kadar geçerli olacak şekilde düzenlenir. Mahkeme, somut olayın özelliklerine göre gerekli gördüğü tedbirlere karar verebilir.
Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki
Müşterek çocuk bulunması hâlinde mahkeme, boşanma kararıyla birlikte velayetin hangi ebeveyne bırakılacağını da değerlendirir.
Velayet konusunda temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme, çocuğun yaşı, bakım ihtiyacı, eğitim durumu, sağlık koşulları, ebeveynlerin yaşam düzeni ve çocuğun gelişimini etkileyebilecek diğer hususları dikkate alır.
Velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına da karar verilebilir. Bu düzenleme yapılırken çocuğun menfaati ve tarafların koşulları birlikte değerlendirilir.
Nafaka Talepleri
Çekişmeli boşanma davasında nafaka talepleri önemli bir yer tutar.
Dava devam ederken taraflardan biri veya çocuklar lehine tedbir nafakasına karar verilebilir. Boşanma kararıyla birlikte çocuk için iştirak nafakası, eşlerden biri için ise koşulları varsa yoksulluk nafakası gündeme gelebilir.
Nafaka miktarı belirlenirken tarafların ekonomik ve sosyal durumları, çocuğun ihtiyaçları, tarafların gelirleri ve somut olayın özellikleri dikkate alınır.
Maddi ve Manevi Tazminat
Boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen taraf, koşulları varsa maddi tazminat talep edebilir.
Kişilik hakları saldırıya uğrayan taraf ise manevi tazminat isteyebilir. Tazminat taleplerinde tarafların kusur durumu, olayların niteliği ve talep edilen miktarın dosya kapsamıyla uyumu önem taşır.
Tazminat talep edilecekse bu talebin dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi ve dayandığı olayların somut şekilde açıklanması gerekir.
Mal Rejimi ve Ziynet Eşyaları
Boşanma davası ile mal rejiminden kaynaklanan alacak talepleri birbirinden farklı hukuki konulardır. Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi, mal ayrılığı veya başka bir mal rejimi bulunabilir.
Mal rejiminden kaynaklanan katılma alacağı, değer artış payı veya benzeri talepler ayrıca değerlendirilmelidir.
Ziynet eşyalarına ilişkin talepler ise boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir dava konusu yapılabilir. Bu konuda talebin neye ilişkin olduğu, ziynetlerin türü, miktarı ve kimde bulunduğu açıkça belirtilmelidir.
Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Çekişmeli boşanma davalarının süresi; tarafların iddia ve savunmalarına, delil durumuna, tanık sayısına, mahkemenin iş yoğunluğuna ve dosyada yapılması gereken işlemlere göre değişir.
Bu nedenle her dava için kesin bir süre belirtmek doğru değildir. Delillerin eksiksiz hazırlanması, dilekçelerin usulüne uygun sunulması ve taleplerin açık şekilde belirlenmesi sürecin daha sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar.
Sonuç
Çekişmeli boşanma davası, yalnızca evliliğin sona erdirilmesine ilişkin bir süreç değildir. Velayet, nafaka, tazminat, çocukla kişisel ilişki, ziynet eşyaları ve malvarlığına ilişkin sonuçları da doğurabilir.
Bu nedenle dava açılmadan önce boşanma sebebi, deliller, talepler ve usuli süreç dikkatle değerlendirilmelidir. Dava dilekçesinde ileri sürülen olayların açık, somut ve delillerle bağlantılı olması önemlidir.
Her boşanma davası kendi koşulları içinde değerlendirilir. Tarafların kusur durumu, ekonomik koşulları, çocukların ihtiyaçları ve dosyadaki deliller mahkemenin vereceği kararda belirleyici olabilir.
Hukuki Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.161, m.162, m.163, m.164, m.165, m.166, m.168, m.169, m.174, m.175, m.176, m.182, m.183, m.202 ve devamı; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119, m.129, m.136, m.137 ve devamı.